RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BIZNES JARAYONLARINI TRANSFORMATSIYALASH VA KORXONALARNING RAQOBATBARDOSHLIGINI TAʼMINLASHNING KONSEPTUAL ASOSLARI
Annotatsiya
Maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida biznes jarayonlarini transformatsiyalash va korxonalar raqobatbardoshligini taʼminlashning konseptual asoslari oʻrganildi. Muallif biznes jarayonlarini qayta loyihalash nazariyasi, raqamli transformatsiya konsepsiyalari, biznes model innovatsiyasi va resurslarga asoslangan yondashuvni yagona tahliliy doirada birlashtirdi. Anʼanaviy va raqamli transformatsiyalangan biznes jarayonlari oltita jarayon sohasi boʻyicha qiyoslandi, raqamli yetuklikning toʻrt bosqichi va ularning raqobatbardoshlikka taʼsiri konseptual matritsada ifodalandi. Korxonaning toʻrt tarkibiy qatlami boʻyicha normallashtirilgan koʻrsatkichlarning tortilgan yigʻindisiga asoslangan raqamli transformatsiya integral indeksini hisoblash usuli taklif etildi. Oʻzbekistonda internetdan foydalanuvchilar ulushi 2024-yilda 89,5 foizga yetgani, mamlakat BMT elektron hukumat rivojlanish indeksida 63-oʻringa koʻtarilgani korxonalar uchun qulay tashqi muhit shakllanganini koʻrsatdi. Mavjud jarayonni oʻzgarishsiz avtomatlashtirish cheklangan samara berishi, barqaror raqobat ustunligi esa jarayonlar integratsiyalashgan va raqamli resurslar korxonaga xos qobiliyatga aylangan bosqichlarda shakllanishi asoslandi. Raqamli infratuzilmadan raqobat ustunligigacha boʻlgan qatlamli model ishlab chiqildi va korxonalarda raqamli transformatsiyani bosqichma-bosqich boshqarish boʻyicha takliflar asoslandi.Kalit so'zlar
raqamli iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, biznes jarayonlari, reinjiniring, biznes model, raqamli yetuklik, raqobatbardoshlik, dinamik qobiliyatlar
Foydalanilgan adabiyotlar
- Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
- Bharadwaj, A., El Sawy, O. A., Pavlou, P. A., & Venkatraman, N. (2013). Digital business strategy: Toward a next generation of insights. MIS Quarterly, 37(2), 471-482. https://doi.org/10.25300/MISQ/2013/37:2.3
- Brynjolfsson, E., & Hitt, L. M. (2000). Beyond computation: Information technology, organizational transformation and business performance. Journal of Economic Perspectives, 14(4), 23-48. https://doi.org/10.1257/jep.14.4.23
- Davenport, T. H., & Short, J. E. (1990). The new industrial engineering: Information technology and business process redesign. Sloan Management Review, 31(4), 11-27. https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/48613
- Hammer, M. (1990). Reengineering work: Don’t automate, obliterate. Harvard Business Review, 68(4), 104-112. https://hbr.org/1990/07/reengineering-work-dont-automate-obliterate
- Hammer, M., & Champy, J. (1993). Reengineering the corporation: A manifesto for business revolution. HarperBusiness. https://archive.org/details/reengineeringcor00hamm
- Ministry of Digital Technologies of the Republic of Uzbekistan. (2024). E- government rating: Uzbekistan in the UN E-Government Development Index, 2020- 2024. https://dgov.uz/en/ratings/detail/
- Nambisan, S., Lyytinen, K., Majchrzak, A., & Song, M. (2017). Digital innovation management: Reinventing innovation management research in a digital world. MIS Quarterly, 41(1), 223-238. https://doi.org/10.25300/MISQ/2017/41:1.03
- Porter, M. E. (2008). The five competitive forces that shape strategy. Harvard Business Review, 86(1), 78-93. https://hbr.org/2008/01/the-five-competitive-forces-that-shape-strategy
- Porter, M. E., & Heppelmann, J. E. (2014). How smart, connected products are transforming competition. Harvard Business Review, 92(11), 64-88. https://hbr.org/2014/11/how-smart-connected-products-are-transforming-competition
- Teece, D. J. (2010). Business models, business strategy and innovation. Long Range Planning, 43(2-3), 172-194. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.003
- Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
- Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889-901. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
- Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118-144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
- Warner, K. S. R., & Wäger, M. (2019). Building dynamic capabilities for digital transformation: An ongoing process of strategic renewal. Long Range Planning, 52(3), 326-349. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2018.12.001
- World Bank. (2025a). Fixed broadband subscriptions (per 100 people) (IT.NET.BBND.P2) and Mobile cellular subscriptions (per 100 people) (IT.CEL.SETS.P2) - Uzbekistan. World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.BBND.P2?locations=UZ
- World Bank. (2025b). Individuals using the Internet (% of population) - Uzbekistan (IT.NET.USER.ZS). World Development Indicators, based on International Telecommunication Union data. https://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.USER.ZS?locations=UZ
- Zott, C., Amit, R., & Massa, L. (2011). The business model: Recent developments and future research. Journal of Management, 37(4), 1019-1042. https://doi.org/10.1177/0149206311406265
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079- son “Raqamli Oʻzbekiston - 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5030957
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.