Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

III-SEKSIYA - SIRKULYAR IQTISODIYOT VA BIOMASSADAN SAMARALI FOYDALANISH TAJRIBASI HAMDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI ALMASHISH

SIRKULYAR ISHLAB CHIQARISHGA OʻTISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR TRANSFERINING SANOAT KORXONALARI SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI BAHOLASH

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2045 Betlar 73-84

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Jumayev Islom Xushboq oʻgʻli
Tashkilot
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada resurslardan oqilona foydalanishga asoslangan sirkulyar ishlab chiqarishga oʻtish sharoitida innovatsion texnologiyalar transferining sanoat korxonalari samaradorligiga taʼsirini baholashning nazariy va uslubiy asoslari oʻrganildi. Muallif texnologiyalar transferi, oʻzlashtirish salohiyati va sirkulyar iqtisodiyot nazariyalarini qiyosiy tahlil qilib, transfer samarasini resurs, ekologik va iqtisodiy natijalarning yaxlit majmui sifatida talqin etdi. Resurs unumdorligi, material va energiya sigʻimi, chiqindilarni qayta ishlash darajasi, mehnat unumdorligi va investitsiyalar rentabelligini birlashtirgan koʻrsatkichlar tizimi hamda normallashtirilgan integral indeks taklif qilindi. Oʻzbekiston sanoatining 2025-yilgi tarkibi, Global innovatsiya indeksidagi oʻrni va “yashil” iqtisodiyotga oʻtishning strategik moʻljallari rasmiy manbalar asosida baholandi. Texnologiya manbalaridan korxona natijalarigacha boʻlgan transfer zanjirining konseptual modeli ishlab chiqildi va korxonalarda transfer samaradorligini monitoring qilish boʻyicha amaliy takliflar asoslandi. Natijalar sanoat siyosati va korxonalarning texnologik modernizatsiya dasturlarini ishlab chiqishda qoʻllanilishi mumkin. Taklif etilgan uslubiyot sirkulyar ishlab chiqarishga oʻtishni raqobatbardoshlikni oshiruvchi omil sifatida baholash imkonini beradi.

Kalit so'zlar

texnologiyalar transferi, sirkulyar iqtisodiyot, toza ishlab chiqarish, resurs unumdorligi, oʻzlashtirish salohiyati, integral indeks, sanoat korxonalari, Sanoat 4.0

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bozeman, B. (2000). Technology transfer and public policy: A review of research and theory. Research Policy, 29(4-5), 627-655. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00093-1
  2. Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128- 152. https://doi.org/10.2307/2393553
  3. de Jesus, A., & Mendonça, S. (2018). Lost in transition? Drivers and barriers in the eco-innovation road to the circular economy. Ecological Economics, 145, 75-89. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2017.08.001
  4. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy - A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757-768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048
  5. Ghisellini, P., Cialani, C., & Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11-32. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.007
  6. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  7. Lieder, M., & Rashid, A. (2016). Towards circular economy implementation: A comprehensive review in context of manufacturing industry. Journal of Cleaner Production, 115, 36-51. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.12.042
  8. Porter, M. E., & van der Linde, C. (1995). Toward a new conception of the environment-competitiveness relationship. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 97-118. https://doi.org/10.1257/jep.9.4.97
  9. Rizos, V., Behrens, A., van der Gaast, W., Hofman, E., Ioannou, A., Kafyeke, T., Flamos, A., Rinaldi, R., Papadelis, S., Hirschnitz-Garbers, M., & Topi, C. (2016). Implementation of circular economy business models by small and medium-sized enterprises (SMEs): Barriers and enablers. Sustainability, 8(11), 1212. https://doi.org/10.3390/su8111212
  10. Rosa, P., Sassanelli, C., Urbinati, A., Chiaroni, D., & Terzi, S. (2020). Assessing relations between Circular Economy and Industry 4.0: A systematic literature review. International Journal of Production Research, 58(6), 1662-1687. https://doi.org/10.1080/00207543.2019.1680896
  11. Saidani, M., Yannou, B., Leroy, Y., Cluzel, F., & Kendall, A. (2019). A taxonomy of circular economy indicators. Journal of Cleaner Production, 207, 542- 559. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.10.014
  12. UNIDO. (2017). UNIDOʼs Environment Solution: Resource Efficient and Cleaner Production (RECP) Programme. Vienna: United Nations Industrial Development Organization. https://www.unido.org/sites/default/files/2017-05/RECP_EN_0.pdf
  13. WIPO. (2025). Global Innovation Index 2025: Uzbekistan economy profile. Geneva: World Intellectual Property Organization. https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2025/uz.pdf
  14. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyul OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-4910391
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/uz/docs/-6303230
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-4539502
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-4291729
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-dekabr). https://stat.uz/img/news/press-reliz-sanoat-21_01_2025-j_-lotin_p43175.pdf

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.