Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

III-SEKSIYA - SIRKULYAR IQTISODIYOT VA BIOMASSADAN SAMARALI FOYDALANISH TAJRIBASI HAMDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI ALMASHISH

QISHLOQ XOʻJALIGI CHIQINDILARINING BIOIQTISODIY SALOHIYATIDAN FOYDALANISH ORQALI YASHIL IQTISODIYOTGA OʻTISHNI TAʼMINLASH MEXANIZMLARI

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2047 Betlar 94-108

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Soxibjonova Sugʻdiyona Soxibjon qizi
Tashkilot
Mehnat va ijtimoiy munosabatlar akademiyasi “Iqtisodiyot va boshqaruv” kafedrasi assistenti
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada qishloq xoʻjaligi chiqindilarining bioiqtisodiy salohiyatidan samarali foydalanish orqali Oʻzbekistonda yashil iqtisodiyotga oʻtishni jadallashtirish mexanizmlari tadqiq etilgan. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining kengayishi natijasida shakllanayotgan somon, poya, gʻoʻzapoya, chorvachilik chiqindilari, meva-sabzavot qoldiqlari va boshqa biomassa resurslarining iqtisodiy qiymatini qayta yuzaga chiqarish imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda 2015-2024-yillarda Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining umumiy dinamikasi, oʻsimlikchilik va chorvachilik tarmoqlaridagi oʻzgarishlar hamda ayrim asosiy qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishi koʻrib chiqilgan. Qishloq xoʻjaligi chiqindilarining ikkilamchi xomashyo, bioenergiya, organik oʻgʻit va boshqa qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar manbai sifatidagi salohiyatiga alohida eʼtibor qaratilgan. Tahlil natijalariga koʻra, 2015-2024-yillarda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi 4,4 barobarga oshgan, chorvachilik esa oʻsimlikchilikka nisbatan tezroq oʻsgan. Bioiqtisodiy loyihalar samaradorligini baholash koʻrsatkichlari tizimi hamda chiqindilarni yashil iqtisodiyot natijalariga aylantirish mexanizmi taklif etilgan. Tadqiqot resurs samaradorligi, chiqindilarni qayta ishlash, iqtisodiy qiymat yaratish va ekologik barqarorlikni yagona bioiqtisodiy tizimda uygʻunlashtirish muhimligini koʻrsatadi.

Kalit so'zlar

bioiqtisodiyot, qishloq xoʻjaligi chiqindilari, biomassa, yashil iqtisodiyot, aylanma iqtisodiyot, bioenergiya, biooʻgʻit, qoʻshilgan qiymat

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bugge, M. M., Hansen, T., & Klitkou, A. (2016). What is the bioeconomy? A review of the literature. Sustainability, 8(7), 691. https://doi.org/10.3390/su8070691
  2. DʼAmato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
  3. European Commission. (2018). A sustainable bioeconomy for Europe: Strengthening the connection between economy, society and the environment. Updated Bioeconomy Strategy. Brussels: European Commission
  4. FAO. (2021). Aspirational principles and criteria for a sustainable bioeconomy. Food and Agriculture Organization of the United Nations
  5. Galimova, F., Dekhkanova, N., & Biktimirova, R. (2025). Involvement of the government in supporting bioeconomy policy in Uzbekistan from an institutional and legal perspective. International Journal of Management and Economics Fundamental, 5(3), 35-44
  6. International Energy Agency. (2020). Outlook for biogas and biomethane: Prospects for organic growth. IEA. https://www.iea.org/reports/outlook-for-biogas-and-biomethane-prospects-for-organic-growth
  7. International Labour Organization. (2018). World employment and social outlook 2018: Greening with jobs. ILO. https://www.ilo.org/publications/world-employment-and-social-outlook-2018-greening-jobs
  8. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  9. Stegmann, P., Londo, M., & Junginger, M. (2020). The circular bioeconomy: Its elements and role in European bioeconomy clusters. Resources, Conservation & Recycling: X, 6, 100029. https://doi.org/10.1016/j.rcrx.2019.100029
  10. Wagh, M. S., Sowjanya, S., Nath, P. C., Chakraborty, A., Amrit, R., Mishra, B., Mishra, A. K., & Mohanta, Y. K. (2024). Valorisation of agro-industrial wastes: Circular bioeconomy and biorefinery process - A sustainable symphony. Process Safety and Environmental Protection, 183, 708-725. https://doi.org/10.1016/j.psep.2024.01.055
  11. Woolf, D., Amonette, J. E., Street-Perrott, F. A., Lehmann, J., & Joseph, S. (2010). Sustainable biochar to mitigate global climate change. Nature Communications, 1, 56. https://doi.org/10.1038/ncomms1053
  12. World Bank. (2022). Towards a greener economy in Uzbekistan. Washington, DC: World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/7046a76c-f533-5846-83e4-7dde22f2ad03
  13. Yaashikaa, P. R., Senthil Kumar, P., & Varjani, S. (2022). Valorization of agro-industrial wastes for biorefinery process and circular bioeconomy: A critical review. Bioresource Technology, 343, 126126. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2021.126126
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. SIAT statistik maʼlumotlar bazasi: qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish koʻrsatkichlari, 2015-2024- yillar. https://siat.stat.uz

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.