TOʻQIMACHILIK SANOATIDA SUNʼIY VA KIMYOVIY TOLALARNI QAYTA ISHLASH JARAYONLARINI QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI BILAN INTEGRATSIYALASHNING INNOVATSION MEXANIZMLARI
Annotatsiya
Maqolada toʻqimachilik sanoatida kimyoviy tolalarni ishlab chiqarish va qayta ishlash jarayonlarini qayta tiklanuvchi energiya manbalari bilan uygʻunlashtirish imkoniyatlari oʻrganildi. Tizimli yondashuv, ilmiy manbalarni qiyosiy tahlil qilish, tarkibiy tahlil va konseptual modellashtirish usullari qoʻllanildi. Texnologik bosqichlar elektr va issiqlik ehtiyoji hamda harorat darajalariga koʻra tasniflandi. Quyosh stansiyalari, issiqlik kollektorlari, issiqlik nasoslari, qoldiq issiqlikdan foydalanish va energiya xarid shartnomalarini birlashtirgan model ishlab chiqildi. Energiya isteʼmoliga bogʻliq uglerod izi va energiya integratsiyasi darajasini baholash koʻrsatkichlari taklif etildi. Qayta ishlangan xomashyo va energiya manbalarini birgalikda tanlashning ahamiyati asoslandi. Korxonalarning loyiha yechimlari, moliyalashtirish va ekologik hisobotini takomillashtirish boʻyicha takliflar shakllantirildi. Modelni amaliy tekshirish yoʻnalishlari belgilandi.Kalit so'zlar
toʻqimachilik sanoati, kimyoviy tolalar, qayta tiklanuvchi energiya, energiya integratsiyasi, qayta ishlash, uglerod izi, issiqlik nasoslari, qoldiq issiqlik
Foydalanilgan adabiyotlar
- Arpagaus, C., Bless, F., Uhlmann, M., Schiffmann, J., & Bertsch, S. S. (2018). High temperature heat pumps: Market overview, state of the art, research status, refrigerants, and application potentials. Energy, 152, 985-1010. https://doi.org/10.1016/j.energy.2018.03.166
- European Commission. (2022). EU Strategy for Sustainable and Circular Textiles (COM(2022) 141 final). Brussels, 30.3.2022. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52022DC0141
- Forman, C., Muritala, I. K., Pardemann, R., & Meyer, B. (2016). Estimating the global waste heat potential. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 57, 1568- 1579. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.192
- Frosch, R. A., & Gallopoulos, N. E. (1989). Strategies for manufacturing. Scientific American, 261(3), 144-152. https://doi.org/10.1038/scientificamerican0989-144
- Government Portal of the Republic of Uzbekistan. (2025, December 24). Results of 2025 in the textile industry and priority tasks for the future are reviewed. https://gov.uz/en/news/view/113651
- Hasanbeigi, A., & Price, L. (2012). A review of energy use and energy efficiency technologies for the textile industry. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 16(6), 3648-3665. https://doi.org/10.1016/j.rser.2012.03.029
- IRENA. (2025). Renewable Power Generation Costs in 2024. Abu Dhabi: International Renewable Energy Agency. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2025/Jul/IRENA_TEC_RPGC_in_2024_Summary_2025.pdf
- Kalogirou, S. (2003). The potential of solar industrial process heat applications. Applied Energy, 76(4), 337-361. https://doi.org/10.1016/S0306-2619(02)00176-9
- Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
- Niinimäki, K., Peters, G., Dahlbo, H., Perry, P., Rissanen, T., & Gwilt, A. (2020). The environmental price of fast fashion. Nature Reviews Earth & Environment, 1(4), 189-200. https://doi.org/10.1038/s43017-020-0039-9
- Peters, G., Li, M., & Lenzen, M. (2021). The need to decelerate fast fashion in a hot climate - A global sustainability perspective on the garment industry. Journal of Cleaner Production, 295, 126390. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.126390
- Qorbanian, R., Löhndorf, N., & Wozabal, D. (2025). Valuation of power purchase agreements for corporate renewable energy procurement. European Journal of Operational Research, 326(3), 530-543. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2025.05.054
- Sandin, G., & Peters, G. M. (2018). Environmental impact of textile reuse and recycling - A review. Journal of Cleaner Production, 184, 353-365. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.02.266
- Shen, L., Worrell, E., & Patel, M. K. (2010a). Environmental impact assessment of man-made cellulose fibres. Resources, Conservation and Recycling, 55(2), 260-274. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2010.10.001
- Shen, L., Worrell, E., & Patel, M. K. (2010b). Open-loop recycling: A LCA case study of PET bottle-to-fibre recycling. Resources, Conservation and Recycling, 55(1), 34-52. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2010.06.014
- Tashkent Times. (2025, March 4). Uzbekistanʼs textile product exports at US$ 3 billion in 2024. https://tashkenttimes.uz/economy/14793-uzbekistan-s-textile-product-exports-at-us-3-billion-in-2024
- Textile Exchange. (2025). Materials Market Report 2025. https://textileexchange.org/app/uploads/2025/09/Materials-Market-Report-2025.pdf
- van der Velden, N. M., Patel, M. K., & Vogtländer, J. G. (2014). LCA benchmarking study on textiles made of cotton, polyester, nylon, acryl, or elastane. The International Journal of Life Cycle Assessment, 19(2), 331-356. https://doi.org/10.1007/s11367-013-0626-9
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabr PF-158-son “«Oʻzbekiston - 2030» strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-6600413
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevral PQ-57-son “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-6385716
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.