Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

VI-SEKSIYA -SIRKULYAR IQTISODIYOT VA IJTIMOIY ADOLAT: TENGSIZLIKNI KAMAYTIRISH VA KAMBAGʻALLIKNI TUGATISH YOʻLIDA

SIRKULYAR IQTISODIYOT TAMOYILLARI ASOSIDA MASʼULIYATLI ISTEʼMOLNI RAGʻBATLANTIRISHDA NEYROMARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2084 Betlar 285-296

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Saminjonov Nurilloxon Abdubanno oʻgʻli
Tashkilot
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada sirkulyar iqtisodiyot tamoyillari asosida masʼuliyatli isteʼmolni ragʻbatlantirishda neyromarketing strategiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari va amaliy yoʻnalishlari oʻrganilgan. Isteʼmolchi neyrofanining elektroensefalografiya, koʻz harakatini kuzatish va implitsit assotsiatsiya testi kabi usullarini xulq-atvor iqtisodiyotidagi yoʻnaltiruvchi turtki konsepsiyasi bilan uygʻunlashtirib, eko-yorliqning koʻzga tashlanishi, qayta foydalanishga moʻljallangan qadoq dizayni, ijtimoiy meʼyor xabarlari hamda taʼmirlash va qaytarish uchun standart tanlov mexanizmlari tizimlashtirilgan. Oʻzbekistonda maishiy chiqindilar hosil boʻlishi, ularni qayta ishlash darajasi va chakana savdo aylanmasi koʻrsatkichlari rasmiy manbalar asosida baholandi. Neyromarketing diagnostikasi, turtki vositalari va sirkulyar natijalarni bogʻlovchi konseptual model hamda ragʻbatlantiruvchi stimul samaradorligining integral koʻrsatkichi taklif etildi. Tahlil neyrofiziologik oʻlchovlar masʼuliyatli tanlovni qoʻllab-quvvatlovchi stimullarni oldindan sinashga imkon berishini koʻrsatdi. Neyromarketingni axloqiy meʼyorlar doirasida qoʻllash tamoyillari va amaliy takliflar asoslab berildi. Tadqiqot natijalari chakana savdo tarmoqlari, ishlab chiqaruvchilar va ilmiy muassasalar uchun amaliy ahamiyatga ega.

Kalit so'zlar

neyromarketing, masʼuliyatli isteʼmol, sirkulyar iqtisodiyot, yoʻnaltiruvchi turtki, eko-yorliq, ijtimoiy meʼyor, standart tanlov, neyroetika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Ariely, D., & Berns, G. S. (2010). Neuromarketing: The hope and hype of neuroimaging in business. Nature Reviews Neuroscience, 11(4), 284-292. https://doi.org/10.1038/nrn2795
  2. Byerly, H., Balmford, A., Ferraro, P. J., Hammond Wagner, C., Palchak, E., Polasky, S., Ricketts, T. H., Schwartz, A. J., & Fisher, B. (2018). Nudging pro- environmental behavior: Evidence and opportunities. Frontiers in Ecology and the Environment, 16(3), 159-168. https://doi.org/10.1002/fee.1777
  3. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy - A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757-768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048
  4. Goldstein, N. J., Cialdini, R. B., & Griskevicius, V. (2008). A room with a viewpoint: Using social norms to motivate environmental conservation in hotels. Journal of Consumer Research, 35(3), 472-482. https://doi.org/10.1086/586910
  5. Greenwald, A. G., McGhee, D. E., & Schwartz, J. L. K. (1998). Measuring individual differences in implicit cognition: The implicit association test. Journal of Personality and Social Psychology, 74(6), 1464-1480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.6.1464
  6. Johnson, E. J., & Goldstein, D. (2003). Do defaults save lives? Science, 302(5649), 1338-1339. https://doi.org/10.1126/science.1091721
  7. Khushaba, R. N., Wise, C., Kodagoda, S., Louviere, J., Kahn, B. E., & Townsend, C. (2013). Consumer neuroscience: Assessing the brain response to marketing stimuli using electroencephalogram (EEG) and eye tracking. Expert Systems with Applications, 40(9), 3803-3812. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2012.12.095
  8. Knutson, B., Rick, S., Wimmer, G. E., Prelec, D., & Loewenstein, G. (2007). Neural predictors of purchases. Neuron, 53(1), 147-156. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2006.11.010
  9. Lee, N., Broderick, A. J., & Chamberlain, L. (2007). What is “neuromarketing”? A discussion and agenda for future research. International Journal of Psychophysiology, 63(2), 199-204. https://doi.org/10.1016/j.ijpsycho.2006.03.007
  10. Milosavljevic, M., Navalpakkam, V., Koch, C., & Rangel, A. (2012). Relative visual saliency differences induce sizable bias in consumer choice. Journal of Consumer Psychology, 22(1), 67-74. https://doi.org/10.1016/j.jcps.2011.10.002
  11. Murphy, E. R., Illes, J., & Reiner, P. B. (2008). Neuroethics of neuromarketing. Journal of Consumer Behaviour, 7(4-5), 293-302. https://doi.org/10.1002/cb.252
  12. Pichert, D., & Katsikopoulos, K. V. (2008). Green defaults: Information presentation and pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 28(1), 63-73. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.09.004
  13. Plassmann, H., Ramsøy, T. Z., & Milosavljevic, M. (2012). Branding the brain: A critical review and outlook. Journal of Consumer Psychology, 22(1), 18-36. https://doi.org/10.1016/j.jcps.2011.11.010
  14. Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2003). Libertarian paternalism. American Economic Review, 93(2), 175-179. https://doi.org/10.1257/000282803321947001
  15. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-aprel 221-I-son “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4704
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-4291729
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-6303230
  18. 2028-yilgacha qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash 60 foizga yetkaziladi. (2019, 18-aprel). Gazeta.uz. https://www.gazeta.uz/oz/2019/04/18/chiqindilar/
  19. Oʻzbekistonda chiqindilarni qayta ishlash hududlar boʻyicha ixtisoslashtiriladi. (2025, 15-avgust). Gazeta.uz. https://www.gazeta.uz/oz/2025/08/15/waste/
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati (2025-yil yanvar-oktabr). 4-boʻlim. Chakana savdo tovar aylanmasi. https://stat.uz/img/news/21112025/taxlil/talil_2025_jil_yanvar-oktyabr-lotin-_p71066.pdf

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.