Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

VI-SEKSIYA -SIRKULYAR IQTISODIYOT VA IJTIMOIY ADOLAT: TENGSIZLIKNI KAMAYTIRISH VA KAMBAGʻALLIKNI TUGATISH YOʻLIDA

SIRKULYAR BIOIQTISODIYOT SHAROITIDA NOGIRONLIGI BOʻLGAN SHAXSLARNING INKLYUZIV TADBIRKORLIGINI FAOLLASHTIRISH: OʻZBEKISTON UCHUN ADAPTIV MODEL VA MEXANIZMLAR

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2085 Betlar 297-308

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Sharipov Behzod
Tashkilot
Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada nogironligi boʻlgan shaxslarning tadbirkorlik faoliyatini faollashtirish ijtimoiy adolat va inklyuziv rivojlanishning muhim mexanizmi sifatida, sirkulyar bioiqtisodiyot kontekstida tadqiq etilgan. Oʻzbekistonda 2020-2025-yillarda shakllangan institutsional baza tahlil qilinib, uning asosan yollanma bandlikka yoʻnaltirilganligi va tadbirkorlik komponentining nisbatan zaifligi koʻrsatilgan. Muallif tomonidan adaptiv tadbirkorlik nazariyasi va inklyuziv iqtisodiy ekotizim konsepsiyasiga asoslangan uch darajali (makro-mezo-mikro) model taklif etilgan. Sirkulyar bioiqtisodiyotning yettita tarmogʻi (chiqindilarni saralash va qayta ishlash, kompost ishlab chiqarish, shahar bogʻdorchiligi, tabiiy xomashyodan hunarmandchilik, qayta foydalanish, eko-mahsulotlar onlayn savdosi, organik oziqovqat) nogironlikning toʻrt turi kesimida moslik boʻyicha baholanib, inklyuziv tadbirkorlik uchun eng mos nisha sifatida asoslangan. Amaliy mexanizmlar - moslashuvchan biznes-inkubator, raqamli inklyuziv platforma, ijtimoiy franchayzing, kooperativ tadbirkorlik va mentor-sherik dasturi - toʻsiqlar bilan bogʻlangan holda ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar

inklyuziv tadbirkorlik, nogironligi boʻlgan shaxslar, sirkulyar bioiqtisodiyot, ijtimoiy adolat, adaptiv tadbirkorlik, ijtimoiy franchayzing, biznes-inkubator, kooperativ

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. DʼAmato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
  2. Defourny, J., & Nyssens, M. (2010). Conceptions of social enterprise and social entrepreneurship in Europe and the United States: Convergences and divergences. Journal of Social Entrepreneurship, 1(1), 32-53. https://doi.org/10.1080/19420670903442053
  3. Pagán, R. (2009). Self-employment among people with disabilities: Evidence for Europe. Disability & Society, 24(2), 217-229. https://doi.org/10.1080/09687590802652504
  4. Parker Harris, S., Caldwell, K., & Renko, M. (2014). Entrepreneurship by any other name: Self-sufficiency versus innovation. Journal of Social Work in Disability & Rehabilitation, 13(4), 317-349. https://doi.org/10.1080/1536710X.2014.961115
  5. Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press
  6. Stegmann, P., Londo, M., & Junginger, M. (2020). The circular bioeconomy: Its elements and role in European bioeconomy clusters. Resources, Conservation & Recycling: X, 6, 100029. https://doi.org/10.1016/j.rcrx.2019.100029
  7. Storey, D. J. (1994). Understanding the small business sector. Routledge
  8. Tracey, P., & Jarvis, O. (2007). Toward a theory of social venture franchising. Entrepreneurship Theory and Practice, 31(5), 667-685. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2007.00194.x
  9. United Nations. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. United Nations
  10. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). United Nations General Assembly. https://sdgs.un.org/2030agenda
  11. World Bank. (2022). Uzbekistan - Country profile on disability inclusion. World Bank. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/099415012202114964/p156962000bace01d0acaf097d2cee632d3
  12. World Health Organization. (2022). Global report on health equity for persons with disabilities. WHO
  13. Yunus, M. (2007). Creating a world without poverty: Social business and the future of capitalism. PublicAffairs
  14. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 15-oktyabr OʻRQ-641-son “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/5049549
  15. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 7-iyun OʻRQ-695-son “Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi Konvensiyani (Nyu-York, 2006-yil 13-dekabr) ratifikatsiya qilish haqida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/5447413
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-may PF-85-son “Nogironligi boʻlgan shaxslarning bandligini taʼminlash tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/7518465
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining yashil iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6303230
  18. Abdurahmonov, Q. X. (2019). Mehnat iqtisodiyoti: nazariya va amaliyot. Toshkent: Fan va texnologiya
  19. Anhor.uz. (2025, 1-may). Nogironligi boʻlgan shaxslarning bandligi: raqamlar ortidagi odamlar. https://anhor.uz/uzl/ichkaridan-nazar/nogironligi-bolgan-shaxslarning-bandligi-raqamlar-ortidagi-odamlar
  20. Gazeta.uz. (2026, 4-iyun). “Ular imkoniyat kutadi, rahm emas”. Inklyuziv biznes qurgan tadbirkorlar hikoyasi. https://www.gazeta.uz/oz/2026/06/04/inklyuziv-bandlik/

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.